of LinkedIn
Whitepapers Binnenlands Bestuur

Mogelijk maken wat nodig is met de omgekeerde toets

Het antwoord op het casusboekje van de Transitiecommissie Sociaal Domein

Casusboekje

Samenvatting

Zorg, in welke hoedanigheid dan ook, is in de vorige eeuw langzaam maar zeker weggehaald uit de wereld van persoonlijke relaties en sociale verbanden. We hebben haar verstatelijkt. Buren en corporaties zijn vervangen door overheid en marktpartijen. Dat was geen masterplan. Het gebeurde gewoon. En dat was ook goed. Sociale verbanden veranderden sterk. We ontkerkelijkten, gingen studeren, zochten werk waardoor woonplaats en geboorteplaats steeds minder vaak samenvielen. En we gingen met zijn tweeën buiten de deur werken, mannen én vrouwen.

 

In diezelfde eeuw ontwikkelde zich een manier van denken over het organiseren van werk die zijn wortels vindt in het industriële denken. Om een hoge betrouwbaarheid van kwaliteit te combineren met een efficiënte bedrijfsvoering, gegeven het ontbreken van professionele kennis, werden taken gesplitst. Een goed voorbeeld is de auto-industrie. En zo zou het ook met de zorg gebeuren. Standaardisering werd vertaald in protocollen. Protocollen zijn een soort lopende band. Die splitsing heeft zich doorgezet. Soms tot in het absurde. Zo werden we bij de decentralisaties geconfronteerd met 160.000 productcodes, alleen al in de jeugd-GGZ. Allemaal evidence based trouwens.

 

En nu zijn we een eeuw verder. De veranderingen draaien niet terug. Ze draaien verder. Kennis over de zorg is niet meer exclusief voorbehouden aan hoger opgeleiden. Van het verstrekken van uitkeringen en rolstoelen verschuift het sociaal domein naar het helpen om zo gelukkig mogelijk te zijn. Daarvoor is soms reparatie nodig. Soms niet. De burger die in de vorige eeuw geobjectiveerd is, - want dat is wat protocollen doen, ze maken een object van de mens -, die burger maakt nu onderdeel uit van een systeem; gezin, voetbalclub, school en straat. En soms gaan we interventies plegen op dat systeem, niet op de burger.

 

Mogelijk maken wat nodig is, dat is de opdracht in onze tijd. Dat is iets anders dan protocollen volgen en beslissingen nemen conform de verordening. Mogelijk maken wat nodig is stelt letterlijk de zorgvrager centraal en de wereld waarin deze leeft. Maar hoe weet je dan als professional of je het goede doet? Als het protocol en de verordening je niet meer het houvast bieden? Het afgevinkte lijstje je niet zonder meer naar de juiste interventie leidt?

 

De omgekeerde toets probeert een antwoord op deze vragen te bieden. De toets zet onze wereld op zijn kop. En dat moet ook want deze verandering is fundamenteel en niet te stuiten. Wat de gevolgen zijn voor de ontwikkeling van de professional, de inrichting van het bestuur, het onderwijs, de definities van kwaliteit, het toezicht? Ik weet het niet. Wat ik wel weet, is dat ik het mooi vind.

 

Han Noten

Voorzitter van de voormalige Transitiecommissie Sociaal Domein

Inhoudsopgave

Voorwoord

Inleiding

Hoe werkt de omgekeerde toets?

casus 1 wanbetaler zorgverzekering

casus 2 rekening doorschuiven

casus 3 strikte toepassing participatiewet

casus 4 overgangsrecht verstopt voorziening

casus 5 bijzondere bijstand als belemmering

casus 6 niks verdienen, wel een kostendelersnorm

casus 7 cjib als belemmering

casus 8 privacy en de strijd over de toegang

casus 9 organiseer vitale coalities

casus 10 bijstand en regels

Geleerde lessen

Colofon

Over Stimulansz

Inloggen of registreren